Gomu¿ka. Dyktatura ciemniaków

"Biografia W¿adys¿awa Gomu¿ki, jedynego I sekretarza KC PZPR, który chcia¿ by¿ samodzielnym politykiem. Jedynego, który móg¿ by¿ samodzielnym politykiem. Historia polityka, który ¿ tak jak jego poprzednik i jego kolejni nast¿pcy ¿ przegra¿ wszystko.
Jeden z najbardziej paradoksalnych ¿yciorysów polskiego komunizmu. Absolwent sowieckiej ¿Leninówki¿, cz¿onek partii bolszewickiej, wierny wyznawca stalinizmu, który w obecno¿ci Berii mia¿ odwag¿ odmówi¿ samemu Stalinowi. Bierut zamkn¿¿ go w wi¿zieniu, a jego nazwisko pada¿o na najwa¿niejszych stalinowskich procesach w krajach bloku sowieckiego. W 1956 roku odprawi¿ do Moskwy najpierw Chruszczowa, a pó¿niej Rokossowskiego. Na placu Defilad s¿ucha¿o go 400 tysi¿cy ludzi, wi¿cej ni¿ jakiegokolwiek polskiego polityka, nie wy¿¿czaj¿c Józefa Pi¿sudskiego. Przez moment mia¿ nawet poparcie kardyna¿a Wyszy¿skiego, a niektórzy ksi¿¿a nazywali go W¿adys¿awem V.
Gigantyczne poparcie narodu roztrwoni¿ b¿yskawicznie, ale o to nie dba¿. Coraz bardziej si¿ stacza¿. Schlebia¿ antysemickim nastrojom, pod¿ega¿ do ¿bratniej pomocy¿ w Czechos¿owacji i by¿ jednym z tych, którzy pogrzebali szanse na zreformowanie socjalizmu. A pó¿niej kaza¿ strzela¿ do robotników z Wybrze¿a¿
***
W¿adys¿aw Gomu¿ka móg¿ trafi¿ do panteonu najwybitniejszych w polskiej historii. Ale musia¿by, nawet pozostaj¿c ideowym komunist¿, uwolni¿ si¿ od uleg¿o¿ci wobec moskiewskich genseków. W pa¿dzierniku 1956 roku mia¿ w r¿ku wszystkie karty. Entuzjazm milionów Polaków, poparcie Ko¿cio¿a, wi¿cej ni¿ przychylno¿¿ emigracji. Wierzono, ¿e poprowadzi Polsk¿ ku wolno¿ci, jeszcze u¿omnej, ale jedynej, jaka by¿a wtedy mo¿liwa. Wystarczy¿ mu rok, by t¿ wiar¿ i entuzjazm ludziom odebra¿.
Piotr Gajdzi¿ski, wytrawny biograf pezetpeerowskich sekretarzy, opisuje posta¿ jednocze¿nie tragiczn¿ i ¿mieszn¿. Cz¿owieka miotaj¿cego si¿ mi¿dzy wielko¿ci¿ i ma¿o¿ci¿, depozytariusza najwi¿kszych nadziei Polaków, który zako¿czy¿ czas swoich rz¿dów strzelaniem do robotników. Gdyby móg¿ przeczyta¿ ksi¿¿k¿ o sobie, w¿a¿nie tak¿ jak ta, by¿ mo¿e zrozumia¿by, jak wielk¿ dosta¿ od historii szans¿ i jak g¿upio j¿ zmarnowa¿.
Mariusz Urbanek
"